JIYA BA YAU BA... By HRH Alh. Abubakar Shehu Abubakar Emir of Gombe
TARIHIN SARKIN MUSULMI NA FARKO – SULTAN MUHAMMADU BELLO (1781–1837)
Muhammadu Bello, wanda aka fi sani da Sultan Bello, shi ne Sarkin Musulmi na farko a Daular Sokoto kuma ɗa ga Usman dan Fodio. Ya taka muhimmiyar rawa a lokacin Jihadin mahaifinsa, inda ya jagoranci yaƙe-yaƙe da dama, ciki har da nasarar da aka samu a kan Gobir a shekarar 1808.
A shekarar 1809, bayan nasarorin Jihad, an raba yankunan da aka ci: Bello ya jagoranci yankin gabas, yayin da ɗan’uwansa Abdullahi dan Fodio ya jagoranci yankin yamma. Duk da haka, ikon ƙarshe yana hannun mahaifinsu a matsayin jagoran muminai.
Bayan rasuwar Usman dan Fodio a shekarar 1817, an miƙa wa Bello jagorancin daular gaba ɗaya tare da lakabin Sarkin Musulmi. Daga nan ne ya fara amfani da lakabin Sultan, wanda ya zama sananne da shi har zuwa yau.
Bello ya kafa cibiyar mulkinsa a Sokoto, sannan ya gina wani sansani a Wurno domin kare daular daga barazanar arewa. Saboda yawan zamansa a can, aka lakaba masa suna Mai Wurno.
A lokacin mulkinsa, ya fuskanci tawaye da dama, kuma ya jagoranci yaƙe-yaƙe da yawa, ciki har da hare-hare kan Kebbi da Gobir, inda ya tabbatar da ƙarfafa ikon Daular Sokoto.
Duk da kasancewarsa jarumin soja, Sultan Bello babban malami ne kuma marubuci. Ya rubuta littattafai sama da 80, ciki har da shahararren littafinsa Infaq al-Maysuri, wanda ya bayyana tarihin Jihad da yankunan da ya mulka. Ya kuma ƙarfafa shari’ar Musulunci da tabbatar da adalci a cikin al’umma.
Sultan Bello ya rasu a shekarar 1837, kuma an binne shi a Wurno. Bayan rasuwarsa, ɗan’uwansa Abubakar Atiku ne ya gaje shi, daga bisani kuma ɗansa Aliyu Baba.
Allah ya jiƙan Sultan Bello da rahama, ya sanya Aljanna ta zama makomarsa.
HRH Alh. Abubakar Shehu Abubakar
Emir of Gombe
Link created by MSA Global Technologies Ltd @ M. S. Abubakar. Acc# 8162135920 Opay
Comments
Post a Comment
Northern Nigeria Perspective is welcoming all comments, observations or views. The use of foul/vulgar language, pornographic materials and such other inappropriate comments are not allowed